Văn hóa ẩm thực xứ nghệ

[hoangquan]

Từ thượng nguồn của đất Nghệ An như sông Giăng, sông Hiếu…


Từ thượng nguồn của đất Hà Tĩnh như Ngàn Phố, Ngàn sâu…


Rồi dòng sông Minh chảy ra từ trong lòng núi Hồng Lĩnh…


Tất cả đều đổ về sông Lam, cho nên trong lịch sử xa xưa Sông Lam mới có tên gọi là sông Cả. Những làng mạc xóm thôn dọc hai bên bờ từ thượng nguồn cho tới hạ nguồn của dòng sông Cả đều thuộc đất Hoan Châu, lịch sử đặt tên gọi là Xứ Nghệ.




Cho dù bây giờ đã chia thành hai tên gọi Nghệ An và Hà Tĩnh, bờ bắc sông Cả là đất Nghệ An, bờ Nam sông Cả có cả Nghệ An và Hà Tĩnh. Cho dù như thế thì Nghệ an và Hà tĩnh từ xa xưa đã chung một dòng lịch sử, một dòng văn hóa, một làn điệu dân ca mênh mang tình người, lan toả đôi bờ trên một dòng sông, thì tất yếu cho đến ngày nay cũng còn mãi chung một dòng hương vị ẩm thực. Văn hóa Xứ Nghệ rất riêng, nên hương vị ẩm thực cũng rất riêng, nó không hoa lá như ẩm thực đất Bắc, không cầu kỳ kiêu sa như ẩm thực xứ Huế, cũng không ngọt ngào như ẩm thực Sài Gòn.




Ẩm thực Xứ Nghệ đậm đà, mộc mạc, như tính cách người Xứ Nghệ. Người Xứ Nghệ tuy mang vẻ ngoài thô kệch, quê mùa, nhưng tâm hồn lãng mạn, nên hương vị ẩm thực Xứ Nghệ cũng thi vị như tâm hồn người Xứ Nghệ. Cái riêng của văn hóa ẩm thực Xứ Nghệ nổi bật ở phong cách gia vị rất khác lạ. Bạn có thể bắt gặp người dân kho thịt gà với một nắm hành tăm, vài cái lá chanh; Bạn cũng có thể nhìn thấy nhân dân sử dụng chỉ với một nắm xơ mít và lưng chén tương lúc họ kho cá… với sự thông minh và khéo léo, người phụ nữ Xứ Nghệ đã biến những thứ tưởng như không thể ăn được thành món ăn lạ miệng, không nơi nào có như nham củ chuối, nhút mùng, nhút mít…




Thi vị của Ẩm thực Xứ Nghệ người đời không thể không công nhận, vì từ rất lâu, nó đã gắn liền với thơ ca :

“Ai ơi cà Xứ Nghệ

Càng mặn lại càng dòn

Nước chè xanh Xứ Nghệ

Càng chát lại càng ngon

Tình Xứ Nghệ không mau

Nhưng bén rồi sâu lắng

Quen Xứ Nghệ quen lâu

Càng tình sâu nghĩa nặng…”

Ẩm thực Xứ Nghệ còn được lịch sử ghi nhận như “Cá rô Bàu Nón” là món ăn một thời chỉ dành để tiến cung. Và cũng chính món “cá kho tương Nam Đàn” ấy trong bài thơ “Khóc Bác” của người nuôi quân đã làm rơi lệ biết bao nhiêu người con Việt Nam kính yêu Bác Hồ Chí Minh.



“Đâu ngại đường xa, chuyện nắng mưa
Từng nhen ngọn lửa, đứng bên lò
Mười năm cấp dưỡng, con hằng ước
Được bữa làm cơm đón Bác Hồ.

Biết Bác không quên miếng cà dòn
Quên cơm độn sắn, cá kho tương
Con từng nghỉ phép về quê Bác
Học muối tương cà, kho cá ngon.

Cà pháo hôm nay mặn muối rồi
Cá vàng màu nghệ, bếp đương sôi,
Bỗng tin Bác mất, trời mưa lớn
Đôi đũa con cầm bỗng tụt rơi!
…”



Còn nhiều nữa những điều tôi muốn nói về Ẩm thực Xứ Nghệ. Nhưng có lẽ rồi tôi sẽ từ từ giới thiệu chi tiết hơn với các bạn cùng với công thức chế biến của mỗi món ăn. Vâng! Nếu bạn muốn khám phá sự mới lạ, mời bạn ghé thăm Xứ Nghệ chúng tôi, bạn sẽ được tận hưởng những hương vị mà bạn chưa từng gặp ở vùng quê khác !





Các chủ đề cùng danh mục:

• Đọc bài báo này hết dám đi ăn Vịt!
• Cà phê và cách thưởng thức cà phê
• Tập hợp cách nấu các món ăn Việt Nam
• Bạch tuộc nướng - Hội chứng WC2010
• Cách làm sinh tố, sữa chua, các món chè và...
• Món ăn phù hợp với mùa lạnh đây cả nhà nhé!

[hoangquan]

CANH GIAM XỨ NGHỆ

• Rạm : cua nước lợ (giống con cua đồng, nhưng ở vùng cửa biển)
• Rau tập tàng : bao gồm dền cơm dại, mùng tơi, rau đay, bù ngọt. rau rệu

Nguyên liệu :

. Giam hoặc rạm 1 KG

• Rau tập tàng : 500 gr
• Lá lốt : 10 cái
• Mắm tôm : 01 thìa cà phê
• Gia vị : 01 củ hành tím, 02 tép tỏi, muối bột canh, 02 thìa canh dầu ăn, ớt tươi 1/2 trái

Cách làm :

• Sơ chế giam : ngâm giam vô trong chậu nước gạo pha với muối chừng 30 phút chờ cho giam bớt quậy, dùng một cái bàn chải chà sạch bùn đất bám bên ngoài, sau đó rửa sạch.
• Gỡ bỏ vỏ và yếm giam cho vào cối giã nhuyễn với một nhúm muối, đổ vào một tô nước lã, bỏ mắm tôm vô quậy đều rồi đem lọc qua rây vắt bỏ bã.
• Gỡ lấy phần gạch có màu vàng bên trong vỏ giam để riêng.
• Rau tập tàng nhặt lấy phần lá, rửa sạch, thái sợi. Hành, tỏi bóc vỏ, và ớt rửa sạch đập dập, băm nhỏ
• Bắc chảo lên bếp, để chảo nóng già cho dầu ăn vào phi thơm 1/2 hỗn hợp hành- tỏi-ớt, trút tô nuớc cua đã lọc vô đun sôi, khi gần sôi, thịt cua sẽ nổi lên, kết thành mảng, cần chú ý canh chừng giảm lửa và mở vung đúng lúc, không để bị sôi trào tảng thịt cua sẽ vỡ vụn, khi thịt giam đã chín, vớt tảng thịt cua để riêng ra đĩa.
• Bắc một cái chảo khác, phi thơm chỗ hành tỏi còn lại, cho gạch cua vào phi vàng, trút vô nồi canh. Cho rau vào, nêm gia vị vừa ăn, tắt bếp, cho lá lốt thái chỉ vào
• Múc canh ra tô, để thịt cua lên trên, rắc thêm tiêu.

Vài bí quyết nhỏ mách bạn :

• Chọn cua : lật ngược phần bụng con cua lên, nếu cua chắc sẽ có màu trắng vàng đục, bóp thấy vỏ cứng, con cua lúc trăng sáng sẽ không chắc, thường thì tuần thứ tư trong tháng (âm lịch) cua ngon hơn thường lệ. Con cua đực thì ngọt thịt, con cua cái thì thơm thịt hơn, nếu chọn cua nấu canh thì chọn cua cái có nhiều gạch, nếu chon cua để rang thì chọn cua đực.
• Con rạm ăn đậm đà và ít tanh hơn con giam, nếu trong nhà có người già thì bạn nên sử dụng con rạm hơn con giam vì con giam tính hàn nhiều hơn, ăn vào đễ bị lạnh dạ, hoặc hơi đau nhức mình mẩy.
• Rau dền dại thường mọc đầy ở những bờ ruộng thôn quê, lá nhỏ và cây đôi khi có gai, nhưng là nấu canh ngon hơn dền trồng trong vuờn.
• Khi nấu những món ăn có gia vị là mắm tôm, thì phải hoà mắm tôm trong nước nguội, không nên đổ mắm tôm vào chảo dầu đang sôi sẽ rất nặng mùi.

Canh cua cà pháo là món ăn mà bất kỳ vùng quê nào của VN đều có, cái khác của người Nghệ Tĩnh là, không tra hành ngò vào nồi canh cua mà sử dụng mùi thơm của lá lốt, ngoài ra người Bắc cũng không sử dụng con rạm để nấu canh cua bao giờ.

Cà pháo Nghệ Tĩnh, hột mềm, cùi dày ăn rất dòn, thật ra người HN muối cà pháo cũng đều chọn cà buôn từ Vinh ra để muối.

“Ai ơi cà Xứ Nghệ càng mặn lại càng dòn


Nước chè xanh Xứ Nghệ càng chát lại càng ngon”

Cà Vinh dầm với tương Nam Đàn bạn đã bao giờ đuợc thưởng thức chưa ?Tôi thì nghĩ bạn khó mà quên được hương vị quê tôi!
.

[hoangquan]

LƯƠN OM CHUỐI XANH

Nguyên liệu :

• Luơn : 03 con
• Thịt ba rọi : 200 gr
• Đậu phụ : 03 bìa
• Mắm tôm : 01 thìa canh
• Chuối xanh : 10 trái
• Giấm bỗng : 01 đọi (nguời Bắc nấu bằng mẻ)
• Nghệ tuơi : 1 nhánh, lá nghệ non 01 lá
• Là lốt : 10 cái (nguời Bắc nấu bằng mùi tây và tía tô)
• Gia vị : Hành, tỏi, ớt, muối bột canh, ruợu gạo 02 thìa canh, đuờng 1/2 thìa cà phê,

Cách làm :

• Sơ chế luơn :
• Dùng một con dao nhọn rạch hai bên xuơng sống luơn, rút bỏ xuơng, cắt khúc dài 2,5 cm, đem chiên sơ.
• Thịt ba rọi : cắt quân cờ tuơng đuơng với miếng luơn, đem chiên sơ, kẹp vô một cái vỉ nuớng, đốt rơm và xông thịt qua cho có mùi khói.
• Đậu phụ : Cắt quân cờ, chiên vàng
• Chuối xanh : gọt vỏ, cắt khúc 2,5 cm, chẻ làm đôi rồi ngâm vô thau nuớc pha muối với chanh hoặc giấm chừng 01 giờ cho hết chát.
• Giấm bỗng và mắm tôm : thêm vào vài thìa nuớc nguội, quậy đều lọc lấy nuớc, bỏ bã;
• Là nghệ và lá lốt thái sợi;
• Hành - tỏi - nghệ - ớt băm nhỏ cho vào chảo phi thơm, cho chuối vào xào sơ, sau đó cho thịt và luơn vào đảo đều, đổ nuớc sâm sấp rồi mới cho giấm và mắm tôm vaò, đậy vung om vừa lửa chừng 20 phút, khi chuối xanh chín mềm, nuớc trong nồi vàng sánh màu nghệ, nêm lại gia vị vừa ăn, tắt bếp và cho lá lốt, là nghệ thái sợi và ruợu vào trộn đều.
• Món này ăn nóng với bánh tráng nuớng và vài xị ruợu (nguời Bắc ăn với cơm và bún)

LƯƠN OM NỒI ĐẤT

Nguyên liệu :

• Luơn : 05 con
• Thịt ba rọi : 300 gr
• Măng tuơi : 01 củ
• Giấm bỗng : 1/2 đọi
• Gia vị : Hành, tỏi, sả, ớt khô, nghệ tuơi, cà ri, mật mía 02 thìa canh, nuớc hàng 01 thìa canh, dầu ăn 03 thìa canh, nuớc mắm ngon 02 thìa canh, ruợu gạo 01 thìa canh.

Cách làm :

• Luơn và thịt sơ chế như "luơn om chuối xanh"
• Măng : thái vuông quân cờ (dày 01 cm x cạnh 2 cm), đem luộc 03 lần cho hết mùi măng.
• Giấm bỗng : nghiền nát và rây mịn
• Hành, tỏi, sả băm nhỏ chia đôi, sắp một nửa xuống dưới đáy nồi, cho dầu ăn vaò, sau đó sắp xen kẽ thịt, măng, luơn vô nồi đất, phủ tất cả những gia vị còn lại lên trên, đặt lên bếp đun vưa lửa chừng 05 phút cho thấm mắm muối, sau đó đổ giấm bỗng và nuớc sâm sấp mặt luơn, om nhỏ lửa cho đến khi nuớc trong nồi sánh sền sệt laị, cho thêm 01 thìa canh ruợu, đậy vung lại chừng một phút cho huơng ruợu toả đều trong nồi luơn là đuợc.

Yêu cầu thành phẩm : miếng thịt luơn phải vàng bóng và thấm gia vị, vị chua, cay, mặn, ngọt, nồng thơm mùi ruợu - sả - cà ri, nuớc trong nồi phải vàng sánh màu cánh gián.

Món này ăn với cơm gạo quê thì "...đi xa cụng muốn về, khổ đau càng muốn về, để tìm mẹ..." cho ăn luơn om mất thôi.
.

[hoangquan]

tôi xin giới thiệu về rừng quốc gia Pù mát

Giới thiệu qua về vị trí địa lí:
Vị trí: Thuộc địa phận 3 huyện Anh Sơn, Con Cuông và Tương Dương




Nghệ An là một trong những địa phương còn bảo tồn được diện tích rừng nguyên sinh vào loại lớn nhất trong cả nước với nhiều loại động thực vật quý hiếm. Rừng nguyên sinh Pù Mát, được đánh giá là một trong những khu rừng quí có giá trị không chỉ về mặt kinh tế mà còn rất hấp dẫn về du lịch bởi sự hoang sơ, cảnh quan tuyệt đẹp và môi trường sinh thái chưa bị ô nhiễm. Đây sẽ là cụm du lịch có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển loại hình du lịch sinh thái của Nghệ An. Tài nguyên du lịch chủ yếu của khu du lịch này là: Vườn Quốc gia Pù Mát, thác Khe Kèm, suối Nậm Mọc, sông Giăng, đập Phà Lài, bản Cò Phạt - nơi tộc người Đan Lai sinh sống...
Vườn có diện tích 91.113 ha được xem là khu vực có diện tích rừng tự nhiên rộng nhất miền Bắc Việt Nam. Vườn có hệ thực vật rất đa dạng và phong phú: có tới 1.513 loài thực vật bậc cao thuộc 159 họ 545 chi. Trong Vườn có tới 220 loài cây thuốc quý giá như: hà thủ ô, thổ phục linh, quế, ba kích, hoài sơn... và các loài cây lấy gỗ, có trầm hương và có hơn hàng trăm loại rau, cây ăn quả các loại.

Hệ động vật có 42 loài thú lớn, 20 loài thú nhỏ, 295 loài chim... Có thể kể tên một số loài như: hổ, báo hoa mai, báo gấm, heo rừng, voọc, vượn đen, gấu chó... Vườn Quốc gia Pù Mát là nơi có đàn voi lớn nhất Việt Nam, các loài chim quý như: Trĩ Sao, Gà lôi, Gà tiêu... Có thể nói Vườn Quốc gia Pù Mát là rừng thiêng, là kho báu tự nhiên của nhân loại, là khu du lịch sinh thái hấp dẫn, lý tưởng. Trong vườn có nhiều thác nước đẹp, nhiều hang động, có cảnh quan lý thú. Vào Vườn Quốc gia Pù Mát, du khách như lạc vào xứ sở của thiên đường với cây cảnh muôn loài. Trên các triền núi cao từ 1.500m trở xuống gọi là rừng lùn, nhiều nơi được coi là cảnh tiên. Cây rừng khổng lồ xen giữa những hòn non bộ, mỗi cây là kỷ vật của tạo hoá với nhiều dáng vẻ.
Khu du lịch này rất thuận lợi cho sự phát triển loại hình du lịch sinh thái, du lịch khám phá thăm và tìm hiểu phong tục tập quán của các bản dân tộc. Đến đây, du khách còn được tham dự các lễ hội tiêu biểu của vùng ưa thích loại hình du lịch sinh thái và du lịch mạo hiểm.
Di tích: Cây Đa-cồn Chùa (Môn Sơn)
Danh thắng: Thác Kèm, Sông Giăng, Rừng Nguyên sinh Pù Mát
Đặc sản: cá Mát sông Giăng
Làng nghề: dệt Thổ Cẩm Môn Sơn, Lục Dạ
Lễ hội: lehoi hang pua
Vùng phụ cận: nghĩa trang liệt sỹ Việt Lào

Thác Kèm
Vị trí: Cách thị trấn Con Cuông khoảng 25km, trong địa phận Vườn quốc gia Pù Mát, thuộc huyện Con Cuông.


Thác kèm naỳ:



Đập Phả Lại ngăn sông Giăng trong vườn quốc gia Pù Mát - Con Cuông:

[muadong]

Cảm ơn Hoangquan đã post bài giới thiệu về văn hoá ẩm thực Xứ Nghệ quê mình . Post thêm nhiều bài nữa để bè bạn khắp miền biết đến hương vị Xứ Nghệ nhé !

[muadong]

Giờ này mà anh mèo chưa ngủ đi à, còn ngồi đó mơ tới Cu Đơ Nghệ An .
Món này nổi tiếng, ăn ngon, trộn lẫn vị thơm của mật, vị bùi của lạc, vị ngọt đậm đà quyện thêm vị gừng cay cay, cắn giòn tan....Ăn Cu Đơ (kẹo lạc) cùng với chén trà đặc hoặc bát chè xanh thì càng tuyệt vời . Nhưng mà ghét nhất khi ăn Cu Đơ là dính răng, mỏi miệng....

[muadong]

Từ bài viết của LazyCat

Còn trẻ thế mà ăn Cu Đơ kêu dính răng,mỏi miệng ...à em?Ăn nhiều thì sẽ quen thôi mà!
Em tự làm ăn sẽ ngon hơn đấy . Đường đun vừa đủ độ không sớm quá và cũng không kỹ quá .Khi đó cho Lạc vào quấy đều ....Em làm đúng theo công thức từ A-Z thì khi ăn sẽ giòn tan không mỏi miệng chút nào .

Anh mèo ơi,nấu kẹo bằng mật mía mới ngon và dẻo chứ nấu kẹo đường thì không còn mấy hương vị và giá trị của Cu Đơ Nghệ an đâu . Kẹo nấu từ đường chỉ được mỗi ưu điểm như anh nói là giòn, ko mỏi miệng tẹo nào, nhưng em chắc chắn là không ngon bằng 1/2 kẹo nấu từ mật đâu!

[muadong]

Ha ha...chỉ giỏi dụ dỗ . Nhưng mời mọi người thì em sẵn sàng. Em không làm bao giờ, nhưng về quê em sẽ mang Cu Đơ Nghệ An ra làm quà cho mọi người . Chỉ sợ là mọi người ăn xong lại trách em dính răng,mỏi miệng thôi, em sợ em bắt đền hông nổi .

[hoangquan]

Cách nấu kẹo cu đơ đây nì, bà con thử nhé

Cu-đơ Hà Tĩnh

(Công thức nấu kẹo cu-đơ bằng thơ)

***

Bảy phần mật, ba phần nha,

Mười phần lạc hạt, gừng là năm phân,

Mật ngọt quyện với nha non,

Gừng tươi giã nhuyễn, ngọt thơm một nồi.

Lửa nồng ấm áp tình người,

Xin đừng lạm dụng kẻo rồi ăn năn.

Khéo cho bếp lửa âm thầm,

Nha trong, mật quánh, hương nồng tỏa lan.

Lạc đà đến độ kỳ duyên,

Áo em lụa mỏng xin đừng mạnh tay,

Nhỡ mà rách áo em nay,

Ai thời phải chịu tiếng lây, vụng về!

Chi bằng thư thả canh khuya,

Lụa hồng đượm mật, khéo bề thương nhau.

Bao giờ nguyện ước tròn câu,

Mật nha tròn vạnh quả cầu trong veo.

Lửa tắt thời tới chanh chiều,

Đa tình những muốn thơm liều gừng cay.

Ngậy dòn bánh tráng là đây,

Cu–đơ Hà Tĩnh ngọt say lòng người!

Note: Luận được ý nghĩa bài thơ là bà con nấu được kẹo cu-đơ

[hoangquan]

Đây là món mùa thu mà tôi rất thích ăn đưa lên cho cả nhà tham khảo

CHIM SẺ NƯỚNG SẢ ỚT

Nguyên liệu :

• Chim sẻ : có bao nhiêu nướng bấy nhiêu, có thể thay bằng chim cút
• Gia vị : Sả, ớt, muối, tiêu, chanh quả tươi, lá chanh (hoặc lá quýt tắt), mật mía, húng lìu, mỡ nước, rượu gạo.

Cách làm :

• Chim sẻ : Tắm sạch chim khi đang còn sống, sau đó để cho chim tự rủ lông cho khô, khi đã vặt lông không rửa lại bằng nước lã nữa;
• Cắt tiết hoà vào trong rượu để uống;
• Vặt sạch lông chim, đốt lửa thui qua cho sạch lông măng, mổ moi ruột, móc phổi bỏ đi, để lại gan, tim và trứng (nếu co), rửa sơ chim bằng một đọi rượu pha loãng với 02 đọi nươc đun sôi để nguội, dùng giấy thấm sạch máu bên trong thành ruột;
• Sả, ớt băm nhỏ, trộn với muối, húng lìu, mật mía quết vào cả bên trong lẫn bên ngoài con chim, để chừng 10 phút cho se lại rồi nhét thêm lá quýt vô trong bụng chim, đem nướng trên than hồng. Khi thịt chim bắt đầu chín vàng, dậy mùi thơm thì quết thêm một lượt mỡ nước, nướng thêm 05 phút cho lớp da bên ngoài vàng bóng là được;
• Muối chấm : Dùng lõi trắng của củ sả đập dập băm nhỏ, lá chanh thái nhỏ như sợi tơ, trộn chung với 01 thìa cà phê muối bột canh, ¼ thìa cà phê tiêu và ¼ thìa cà phê đuờng, vắt thêm chanh để chấm.